13 oktober 2026
Op 8 oktober 2026 heeft het Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart (EASA) een publicatie uitgebracht met de titel: "Hoe openheid over de psychische gezondheid van piloten de veiligheid in de luchtvaart kan verbeteren".
EASA benadrukt in de publicatie dat rapportage van psychische klachten een hardnekkig probleem blijft: meer dan de helft van de piloten met medische klachten meldt deze niet. Volgens EASA is dat schadelijk, zowel voor de piloot zelf als voor de veiligheid, en kan het bewust achterhouden van informatie zelfs als fraude worden beschouwd. Daartegenover staat dat hoe eerder risicofactoren worden aangepakt of een aandoening wordt behandeld, hoe groter de kans is om sneller weer te kunnen vliegen.
Uit de EASA-publicatie blijkt dat van de piloten die een medische aandoening melden, meer dan 60% kan blijven vliegen zonder schorsing van de vliegvergunning. Ongeveer 30% moet mogelijk tijdelijk worden behandeld of extra worden gecontroleerd. Slechts minder dan 10% krijgt te maken met beperkingen op langere termijn. EASA stelt daarnaast uitdrukkelijk dat de grootste misvatting onder piloten is dat het melden van een psychisch probleem automatisch leidt tot verlies van het medisch brevet, en dat onderzoek heeft bewezen dat dit niet het geval is.
EASA beschrijft in de publicatie een geleidelijke verschuiving in de luchtvaartsector: van het simpelweg identificeren van piloten die mogelijk ongeschikt zijn om te vliegen, naar het zoeken naar manieren om piloten te helpen hun gezondheid en mentale weerbaarheid zo lang mogelijk op peil te houden. Preventie, onderlinge steunprogramma's van collega-piloten en levensstijlbegeleiding vormen daarbij de kern.
Daarmee is de actuele Europese koers gericht op openheid, preventie en ondersteuning. De EASA-publicatie van 8 oktober 2026 bevestigt dat de regelgeving ruimte biedt – en volgens EASA ook behoort te bieden – voor een individuele beoordeling waarin de persoonlijke omstandigheden van de vlieger een zelfstandige rol spelen. Dit wijst op een risico gebaseerde benadering, waarin niet de diagnose als zodanig, maar het concrete recidiverisico en de actuele stabiliteit bepalend zijn.
EASA heeft naar aanleiding van het onderzoeksproject MESAFE aangekondigd dat een regelgevingsgroep is opgericht die "het gebruik van bepaalde geneesmiddelen en mogelijke combinaties die piloten in staat kunnen stellen onder specifieke omstandigheden veilig te blijven vliegen" onderzoekt. De resultaten daarvan moeten naar verwachting in 2027 leiden tot een kennisgeving van voorgestelde wijziging.
Tekst: Ronald Schnitker