Officiële website van de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Luchtvaart

Volg ons op  Twitter  Facebook  Vimeo  

Terug naar nieuwsoverzicht

Landingsbaan Vliegveld Midden Zeeland uniek in zijn soort

3 april 2018

Berichten van derden

Een verharde baan stond al zo’n vijfentwintig jaar op het verlanglijstje van Vliegveld Midden Zeeland. De duizend meter lange en dertig meter brede start- en landingsbaan was met slecht weer amper bruikbaar. Wanneer het veel had geregend, gaven de vliegtuigen veel schade aan de grasmat. Een verharde baan betekende minder schade en ook kon er langer worden gevlogen, was het idee.

Op 1 november 2013 werd het nieuwe luchthavenbesluit voor het vliegveld Midden-Zeeland definitief goedgekeurd, waardoor in 2014 een verharde baan zou worden aangelegd. Nu, bijna vier jaar later, ligt er een hybride grasbaan van natuurgras dat is verhard met kunstvezels uit oude kunstgrasvelden, aangelegd door Traas en Ovaa Sport B.V. uit Heinkenszand.

‘Het is onze vertaling van vezelversterkte hybride sportvelden naar een landingsbaan’, vertelt projectleider Jacques Walhout van Traas en Ovaa Sport B.V.  

Asfalt past niet bij ons karakter

Enno Belderok, directeur van Vliegveld Midden-Zeeland, is er kort en duidelijk over: ‘Ik geloof niet in asfalt of beton, het past totaal niet bij het karakter van dit vliegveld. Asfalt is noodzakelijk voor zakelijke vluchten, maar die zijn hier niet. Dus dan hoef je hier ook geen investering van zo’n 1,5 miljoen neer te leggen. Daarbij komt juist heel veel kleine luchtvaart - bijvoorbeeld vliegers van Luchthaven Rotterdam en vliegveld Seppe - hiernaartoe om te oefenen, juist omdat hier nog gras ligt. Gras is vergevingsgezinder dan asfalt. Ook hebben we hier heel vaak de wind haaks op de baan in plaats van precies op de kop. Dat moet je leren. Wij faciliteren de sportvliegerij en asfalt past niet bij ons karakter en bij dat van de general aviation met vliegtuigen als de Cessna, de Piper en de MLA’s.’

De bedrijfszekerheid is enorm toegenomen

In het verleden was Vliegveld Midden Zeeland bij slechte weersomstandigheden vaak gesloten. Maar met deze nieuwe baan is het vliegveld nog niet dicht geweest. In de eerste maanden van dit jaar was het dubbel zo druk als vorig jaar. Belderok heeft op “zijn” vliegveld nu ook vliegtuigen gezien, die hier voorheen niet kwamen. ‘Een Cirrus bijvoorbeeld, is heel gevoelig. Die raken wat lastig los met een natte, drassige ondergrond. Nu komen ze echter wél hier en zijn ze op de helft van de baan al weg.’

Wanneer het voorheen twee dagen regende, was Vliegveld Midden Zeeland daarna rustig een week dicht. Helder zicht is immers het criterium om wel of niet te komen vliegen. Maar na zo’n lagedruk gebied kan het weer ineens omslaan en komt er heldere lucht.

Belderok: ‘Dan was het dus mooi weer en wilde je vliegen, alleen was de baan dan nog niet opgedroogd. Ook ging je er dan doorheen, omdat de grond te zacht was. Nu kun je direct komen als de weersomstandigheden weer goed zijn. Dus de bedrijfszekerheid is omhoog gegaan en doordat de baan nu ook strakker ligt en steviger is - voorheen was het hobbel-de-bobbel - zit een vliegtuig sneller op zijn take-off snelheid. Hierdoor komen hier nu ook anderen, vliegers die nogal kritisch zijn wat betreft het landen en opstijgen.’

Kluwen homogene massa geeft draagkracht en stabiliteit

Voordat deze landingsbaan er lag, kwam Walhout eerst met een alternatief voor het asfalt. ‘We waren in gesprek over een mooie asfaltbaan voor zo min mogelijk geld, echter toch nog voor anderhalf miljoen. Maar als die asfaltbaan er eenmaal zou liggen, moest je toch nog door het zompige gedeelte naar de pomp om te tanken. Belderok vroeg of ik daar dan een oplossing voor had. Toen zeiden onze uitvoerder Maarten Goeree en ik dat je dan ook kon denken aan een vezelversterkte ondergrond.’

Walhout nodigde Belderok uit om te komen kijken naar de vezelversterkte voetbalvelden in Heinekenszand, het soort velden dat Walhout al twintig jaar aanlegt. Klei wordt als het regent, modder, zompig, zacht. Dan kun je er slecht op voetballen en je kunt er ook slecht op landen. Dus wil je er meer gebruik van maken, ook al is het slecht weer geweest, dan moet je ervoor zorgen dat het water weg kan. Dit betekent dat er eigenlijk meer zand in moet. Maar hoe meer zand, des te instabieler de grond. Dan krijg je het effect van zandverstuivingen. Deze instabiliteit compenseren wij door het toevoegen van een bepaalde hoeveelheid vezels, die worden ingemengd. Walhout: ‘Dit moet heel precies gebeuren, want eenmaal gemengd wordt dit materiaal één kluwen homogene massa. Dit geeft de mat zijn draagkracht en stabiliteit. Als je er dan overheen rijdt, komt er geen spoorvorming.’

Toen Belderok met Jacques Walhout over die voetbalvelden liep, voelde hij naar eigen zeggen het terugkoppelen in zijn hielen van de draagkracht. ‘Ik ben zelf ook bouwkundig onderlegd en heb nogal wat gezien door de jaren heen. Ik zag dit als een mogelijke oplossing.’

Vermoorden met terreinwagen

‘Er werd een proefveldje neergelegd, dat hebben we geprobeerd te “vermoorden” door er met onze terreinwagen overheen te rijden’, gaat de directeur van Vliegveld Midden Zeeland verder. ‘Je veegt het gras er hierdoor wel af, maar je veegt niet de wortel uit de massa. Dus de basis blijft zitten. Dit was wel een groot verschil met hetgeen we gewend waren. Het nadeel van de vliegtuigen is, dat ze vaak op dezelfde plek landen. Niet op dezelfde centimeter nauwkeurig, maar wel in een bepaalde zone. Plus dat je altijd één richting op gaat. Het blijkt dan ook dat er nu wel een spoortje ligt, maar we hebben geen geulen. En als je over dit spoortje rijdt, verleg je het alleen als het ware, je zakt er niet meer doorheen. Maar dan praat ik wel over nattigheid na een week regen. Als het droog is, is er geen spoorvorming meer. Dan ligt de baan erbij als een biljartlaken.’ 

400.000 euro tegenover 1,4 miljoen

Met deze baan ligt er een product dat past bij het karakter en de portemonnee van Vliegveld Midden-Zeeland. De aanleg is aanzienlijk goedkoper dan die van asfalt. Met asfalt ben je zo’n 30 tot 60 euro per vierkante meter kwijt. En dan moet er nog een fundering onder.

Belderok: ‘Alleen voor een asfaltbaan van 800 bij 24 meter zaten we op 1,4 miljoen. Nu zitten we op 1 kilometer bij 30 meter voor 400.000 euro! Wij zijn vooralsnog niet dicht geweest en over een aantal vliegvelden heb ik toch echt gehoord dat ze de eerste maanden aan het sukkelen zijn geweest. Wij zitten momenteel vet in de plus.’

Vliegveld Midden Zeeland ziet zijn cijfers verdubbelen aan vliegbewegingen. De andere groene vliegvelden moeten nog vechten met het weer en het product dat ze hebben.

Belderok: ‘Zij nemen ook andere producten in overweging, zoals bijvoorbeeld het gebruik van matten door het gras. Maar daarmee bereik je niet de stabiliteit die wij nu hebben. Deze baan is voor veel mensen toch een openbaring. Daarbij ligt hij mooi vlak. En dat moeten we zo zien te houden.’

Het onderhoud

Ook de onderhoudskosten van asfalt liggen hoger, want dan krijg je te maken met gladheidsbestrijding, elk half jaar stroefheidstesten en je moet de belijning en de letters bijhouden. Ook is de exploitatie van een asfalt- of betonbaan veel duurder dan die van een grasbaan en is de investering navenant ook veel hoger. En als er sneeuw ligt, dan moet de sneeuw van die baan af.

Belderok: ‘Als op deze baan sneeuw ligt, gaan we er gewoon doorheen. Op asfalt is dat onmogelijk, maar op gras kan dat allemaal.

Eens per week wordt er 23 hectare gemaaid. Het onderhoudsregime van deze baan blijft in feite hetzelfde als voorheen. Het is en blijft gras. Jacques Walhout: ‘Gras moet je maaien, bemesten en je moet aan onkruidbestrijding doen. Dat is nu niet anders, naast natuurlijk de investering die er eerst moest worden gedaan. Maar voor deze investering is er bedrijfszekerheid terug gekomen. De beleving voor de bezoeker is hetzelfde gebleven. En ook de zwaardere vliegtuigen kunnen nu komen als het helder weer is. Want de draagkracht van de grond - dat is ook aangetoond - is prima.’

Landing met een Dornier 228-212

De nieuwe landingsbaan van Vliegveld Midden Zeeland werd op 4 augustus van dit jaar in gebruik genomen. Een Pilatus PC 7-instructievliegtuig van de luchtmacht had de eer hier toen als eerste te landen en volgens de piloten was de landingsbaan net een zacht matras.

Op maandag 11 september was de officiële opening en ter gelegenheid hiervan maakte de Nederlandse Kustwacht een landing op het vliegveld met een patrouillevliegtuig, een Dornier 228-212, dat wordt ingezet voor controle- en observatievluchten boven de Noordzee. Zo’n landing zou op de oude landingsbaan nog onmogelijk zijn geweest, dus dat de Kustwacht hier vlekkeloos kon landen, is het beste bewijs dat de verharde baan doet wat ie belooft.

Belderok: ‘Dat is een zware kist. Plus het feit dat er die dag ook nog twee flinke hoosbuien vielen. Toen hij terug taxiede om op te stijgen had ik het wel even benauwd, maar er was niks aan de hand.’

Hercules C130 van de Luchtmacht

Om erachter te komen wat nu de maximum belastingdruk van deze baan is, zullen er plaatdrukproeven worden uitgevoerd.

‘Normaliter staan hier vliegtuigen met een gemiddelde van 1500 kilo’, vertelt Belderok. ‘De lichtere categorie vliegtuigen is appeltje-eitje, maar bij het patrouillevliegtuig van de Kustwacht van 6,3 ton dachten we even: wat gaat dat worden? De piloten zijn van tevoren wezen kijken: durven we het aan, of niet?’

Alleen maar voordelen

Volgens directeur Belderok kan een landingsbaan als deze ook op militaire missies worden gebruikt, omdat hij snel aan te leggen is. ‘Als je provisorisch een betonbaan moet aanleggen, dan ben je zo twee, drie jaar verder, zeker in de rimboe. En dit is licht, je hebt er weinig middelen voor nodig, een trekker en een frees en je bent vertrokken, bij wijze van spreken. Dan kun je er al de volgende dag op landen. Sommige mensen  zagen dit niet als volwaardig vliegveld, omdat er geen asfalt ligt. Maar nu hoor ik er weinig meer over, terwijl er aan de buitenkant niets veranderd is. Veel recreatievliegers landen liever op gras dan op asfalt. En ook ik zie hier alleen maar voordelen. Het was hoe dan ook een risico, een combinatie van technisch geloof en ervoor durven gaan. Ik ben blij dat de baan goed functioneert. Wat me over de streep trok? Simpel; dat het geen asfalt werd, maar een baan met behoud van het karakter van een groene landingsbaan.’

Cultuurtechnisch recept aanpassen

Een groen veld is niet nieuws, daarvan zijn er legio in de wereld. Maar deze groene landingsbaan is uniek in de wereld.

Hij kan overal worden aangelegd, simpelweg door het cultuurtechnische recept aan te passen, met uiteindelijk hetzelfde eindresultaat.

Walhout: ‘Per locatie wordt gekeken wat nodig is om tot een maximaal resultaat te komen. De kosten zullen allemaal rond dit bedrag zweven. In het ene gebied wat meer en in het andere gebied wat minder.

Op deze grasbaan zijn vezels bijgemengd, om de zaak te stabiliseren, maar het aantal kilo vezels per vierkante meter blijft gewoon overal hetzelfde. Het verschil zal zitten in de drainage en de hoeveelheid zand die moet worden aangebracht.’

Deel dit artikel: Facebook Twitter

Nieuws van derden

Regelmatig ontvangen wij (pers-)berichten van organisaties of personen; een selectie daarvan kun je hier lezen.
De KNVvL is niet verantwoordelijk voor de inhoud van deze berichten en plaatst ze puur ter kennisgeving.

locaties meer info